Từ metro Suối Tiên đến sân bay Long Thành

Đúng là TP HCM sẽ không thể kham nổi sức ép giao thông trong trường hợp sân bay Tân Sơn Nhất nâng công suất tối đa từ 20 triệu khách/năm hiện nay lên 25 triệu khách/năm và rằng xây ngay sân bay Long Thành là bức bách và rằng để đáp ứng nâng công suất tối đa thêm 5 triệu khách cho Tân Sơn Nhất … Thế nhưng, các con số viện dẫn cũng như nội dung tư vấn dự án của Công ty Tư vấn Nhật Bản , mà các quan chức đang trích dẫn để xúc tiến dự án, lại là một điều cần phải xem lại một cách thấu đáo.

Tháng 6 năm nay, một Phó chủ nhiệm môt tiểu ban trong Quốc hội đã đưa ra những số liệu hoàn toàn khác:  hiện tại sân bay Tân Sơn Nhất mỗi năm có 76.800 chuyến, trong khi số liệu để làm sân bay Long Thành hoặc mở rộng sân bay Tân Sơn Nhất là 120.000 chuyến/năm, gấp 1,5 lần. Như vậy đến năm 2020 sân bay Tân Sơn Nhất chưa hề quá tải. Số liệu nào là chính xác? Nên chăng kiểm toán lại các số liệu này trước khi biểu quyết thuận hay không thuận ? Tin rằng với những nguồn số liệu khác nhau từ các đơn vị liên quan đến số hành khách đi và đến, sẽ không khó tìm ra được số liệu thật!

Thật ra, vẫn có thể căn cứ theo các số liệu của ACI tính từ tháng 1/2014 đến tháng 6/2014 để suy ra con số hành khách thực của Tân Sơn Nhất. Bận rộn như các sân bay- trạm trung chuyển (hub) như  Suvarnabhumi (Thái) hay Incheon (Hàn quốc) bất quá cả năm cũng chỉ hơn 40 triệu lượt hành khác, cho dù số cổng (gates) nhiều gấp 10 Tân Sơn Nhất vốn chỉ là “ga xép”, muốn đi đâu sang châu Âu hay Băc Mỹ đều phải qua Bangkok, Seoul hay Tokyo! 

Không thể biểu quyết “không” nếu như quả thật đó là nhu cầu thật song cũng không thể biểu   quyết thật cho một nhu cầu ảo khi mà đồng vốn vay và sử dụng, chỉ riêng trong giai đoạn 1 đã là khoảng 7,8 tỉ USD (tương đương hơn 164.000 tỉ đồng), trong đó chi phí xây dựng và giải phóng mặt bằng hơn 5,618 tỉ USD ! Không thể “mù mờ” biểu quyết “không” để cản đà phát triển hoặc ném hàng núi tiền cho một nhu cầu ảo, mà bắt đầu là hơn 5,618 tỉ USD cho việc giải phóng mặt bằng. Kinh nghiệm của những khu công nghiệp đang bị ế không chỉ là sự bỏ phí các cơ sở đó mà còn là các ngọn núi chi phí đền bù giải tỏa cho những bãi cỏ hoang đó- khoan nói đến ai hưởng lợi từ sự đền bù giải tỏa đó, những chủ đất nguyên thủy hay chủ sở hữu F1, F2…đang sốt suột đời dự án hơn ai hết?

Một câu hỏi khác cũng cần nêu ra là tính hiệu quả của các dự án. Mới đây, lần đầu tiên môt Phó chủ tịch UBND TPHCM, là ông Tất Thành Cang, đã chia sẻ những băn khoăn của ông, nhân dịp khởi công xây nhà ga tuyến metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên): e rằng tiền vé thu từ hành khách đi tàu để bù đắp vốn xây dựng đang là một bài toán khó với TPHCM [1] trong khi đó vốn để xây dựng các tuyến metro là rất lớn, lên đến 2,07 tỉ đô la.

Băn khoăn của người nay chịu trách nhiệm về toàn bộ vấn đề hạ tầng cơ sở TP HCM là rất tương đồng với một số người dân không xem metro như là một món đồ chơi hiện đại nhất thiết phải có cho bằng được, và cho rằng muốn có phải trên cơ sở đáp số cho bài toán cơ bản là chi phí/ hiệu quả . Thành thật mà nói, ai buổi sáng thức dậy đi làm sẽ đáp metro Bến Thành- Suối Tiên rồi sau đó quay lại Bến Thành để đáp một chuyến xe nào khác đi làm? Một tuyến metro chỉ đi qua các khu dân cư cao cấp làm sao đủ sở hụi! Ấy thế mà sáng thứ hai 6/10/2014 đọc trên TT tin mới: “Dự án đường sắt Bến Thành- Suối Tiên: Tăng tổng mức đầu tư lên 54.000 tỷ đồng”!

Từ băn khoăn “giờ thứ 25” này, không thể không nêu câu hỏi từ “thượng nguồn” của câu chuyện này: Tư vấn Nhật Bản cho dự án metro này có chính xác hay không để mà nay TP HCM phải lo thất thu? Cũng thế, ý kiến cho để đáp ứng nâng công suất cho Tân Sơn Nhất cho dù tối đa cũng chỉ thêm được 5 triệu khách, thì TP.HCM phải đầu tư ít nhất 4-5 tỉ USD cho hệ thống giao thông kết nối như đường sắt đô thị, đường bộ trên cao, cũng cần phải xem lại. Tại sao khi quyết định làm tuyến đường bộ Bình Lợi- Tân Sơn Nhất mà lại không quyết định làm luôn tuyến metro Bến Thành- Tân Sơn Nhất trước tuyến Bến Thành- Suối Tiên? Tư vấn nước nào chỉ tư vấn những dự án do nước đó chi ODA là chuyện đáng phàn nàn, thế nhưng vai trò của chủ nhà nhận ODA như thế nào?  

Từ câu chuyện metro Bến Thành- Suối Tiên đến câu chuyện “sân bay Tân Sơn Nhất quá tải”, e rằng cũng cần xem lại độ chính xác của tư vấn Nhật cả trong những con số đưa ra và những khuyến cáo từ đó. Dường như tư vấn Nhật, với hàng loạt các dự án bắc qua sông Saigon (cầu Thủ Thiêm 1, hầm Thủ thiêm , cầu Thủ Thiêm 2) đã nhìn về tương lai xa vời hơn là nhìn vào hiện tại và tương lai gần khi đề ra những tư vấn đó, để rồi nay không rõ bao lâu nữa các dự án bắc qua sông Saigon này sẽ được sử dụng và thu phí cho đủ ( metro không thu phí đủ chi đã rõ, hầm Thủ Thiêm chưa thu phí  mà có thu cũng không bõ công trả lương )! Bài toán giao thông ở TPHCM sẽ còn là intra muros ( trong nội thành) chừng nào chưa có được những khu giãn dân có liên thông đến các khu công nghiệp,  đến lúc đó các giải pháp extra muros (ngoại thành) hiệu quả.

E rằng khi mà tại Hội nghị ngành kế hoạch đầu tư tổ chức tại Đà Nẵng ngày 7/8/2014 Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã phải chỉ đạo “Việt Nam dứt khoát không để vỡ nợ, phải bố trí đủ để trả nợ, chủ yếu là trả nợ phần đầu tư xây dựng trước”,  không còn là thời điểm thích hợp để nói đến những dự án bạc tỷ USD vẫn còn là ít đó…!

----------------
[1] http://www.thesaigontimes.vn/118307/Vi-sao-dau-tu-metro-o-Viet-Nam-dat

Để xác định Asiad 2019 khả thi hay không

Bản tin “Hà Nội thắng cuộc tranh đăng cai Asian Games 2019” của OCA (Uy ban Olympic châu Á) đề ngày 8/11/2012 nêu rõ: "Ha Nội, một thành phố vơi dân số 7 triệu người, lên kế hoạch thi đấu 36 môn, bao gồm 28 môn Olympic”. Thành ra, đáp án cho câu hỏi “Asiad Hà nội 2019 có khả thi hay không?” nằm ở câu hỏi: trong số 28 môn thi đấu Olympic bắt buộc phải tổ chức đó, có bao nhiêu môn mới hoàn toàn với ta, ta chưa có sẵn sân, sẽ phải xây mới hoàn toàn, không thể không xây, để có thể hoàn thành cam kết khi nộp đơn và nhận đăng cai Asiad 2019? Trong số 28 môn thi đấu Olympic bắt buộc phải tổ chức, không miễn trừ, có những môn lạ chưa từng thấy ở Việt Nam như bóng chày, kỵ mã (quần ngựa), hockey trên cỏ, đua xe đạp nước rút vòng chảo... 

Những môn ấy là xa lạ ở Việt Nam song lại là những “môn ruột” của một sô nước, tỉ như môn bóng chày các nước Đông Á rât chuộng; môn hockey trên cỏ mà các nước Liên hiệp Anh rất chuộng; môn kỵ mã quần ngựa (mà người Viêt ta không buồn coi trên truyền hình vào dịp TVH) song lại là một trong những môn Olympic “đẳng cấp xã hội” nhất! Tháng 11 năm ngoái, một lãnh đạo Sở VH TT DL Hà nội đã từng giới thiệu: “…sẽ xây mới khu thi đấu thể thao cho một số môn thể thao mới như đua ngựa, bóng chày, hockey trên cỏ, sân quần vợt có mái che dự kiến ở Xuân Canh, Xuân Trạch (huyện Đông Anh)”. 

Vấn đề phát sinh từ một số môn Olympic băt buộc đó chính là không những phải xây các sân đó (cả sân thi đấu và sân tập), bao gồm cả khán đài và phương tiện phục vụ, mà còn phải đúng và đủ chuẩn Asiad vốn là một sự kiện thể thao có số đoàn tham gia đông gấp bốn lần Sea Games, tức có nhu cầu xem & ủng hộ thi đấu nhiều hơn, cũng như có nhu cầu tiện nghi cao hơn. Những nhiêu khê trong viêc đón một đội bóng Anh năm ngoái sang đá môt trận giao hữu là một thí dụ cho thấy sự nhiêu khê trong việc tổ chức Asiad. Không thể nói Việt Nam chúng tôi không chơi, thôi xây khán đài nho nhỏ thôi, không đón khán giả các nước chuộng môn ấy đâu, cho đỡ tốn. Có thể hình dung những nhiêu khê tốn kém này qua thí dụ trong thực tế qua thí dụ một môn nhỏ nằm trong một bộ môn thí đấu Olympic là bộ môn đua xe đạp, tức trường hợp môn đua xe đạp nước rút trên vòng chảo. Một doanh nghiệp Hàn quốc đã hăm hở muốn đầu tư nửa tỷ USD cho dự án tổng hợp này gồm các môn thi đấu trong nhà khác nằm dưới vòng chảo đua xe đạp cùng các khai thác khách sạn, đại thương xá kèm theo. Nay doanh nghiệp này đang rụt rè vì không thấy hiệu quả kinh tế đủ cho họ trong bối cảnh kinh tế chung của Việt Nam đang gặp khó hơn khi họ mới bắt đầu ngắm nghía dự án này. Tỉ như xây thêm đại thương xá (như Vincom, Crescent, Parkon…đang ế) nữa cho chết à! Nếu không kiếm được đối tác đầu tư, không lẽ sẽ dặm vá, sơn sửa lại vòng chảo sân vận động Tự Do ở Huế rồi đưa về đấy thí đấu cho đỡ hao? Thành ra những hy vọng “xã hội hóa” môn này vẫn chỉ là ước mơ trên giấy với một dự án đầu tư chưa ký kết xong do chưa thống nhất được các lợi ích kinh tế của nhà đầu tư đang băn khoăn không lẽ bỏ ra nửa tỷ USD mà nay toàn thấy lỗ sao. Thành ra, để trả lời bài toán tính khả thi mà Thủ tướng nêu ra, nhất thiết phải công bố sẽ phải xây thêm những sân gì cho các môn nào (trong số 28 môn Olympic bắt buộc đó), cho đúng chuẩn và tầm cỡ Asiad (khán đài bao nhiêu chỗ, sân tập và tiện nghi kèm theo, không thể xây, trang bị qua quít cho có), nếu thực sự muốn đạt mục tiêu đăng cai tổ chức Asiad thành công, tăng uy tín cho đất nước, thu hút khách du lịch từ các nước chuộng các môn đó đến xem và ủng hộ đội tuyển họ tranh huy chương. 

Một chi tiết nhỏ khác: làng Olympic còn có thể thay bằng các cao ốc “ế”, song liệu đã dự trù một “bênh viện quốc tế” cho một sự kiện 15.000 khách tham dự và một lượng khách du lịch hàng mấy trăm ngàn người tập trung trong vòng hai tuần, khi mà nói xin lỗi, các ngoại kiều ở Việt Nam đang mua bảo hiểm y tế nước ngoài, và khi cấp cứu chở thẳng ra nước ngoài cho “đúng chuẩn bảo hiểm” của khách. Trả lời bài toán tính khả thi chính là trả lời câu hỏi: tổng kinh phí xây dựng và trang bị CÁC SÂN MỚI đó là bao nhiêu? Nguồn vốn từ đâu? Có ý kiến cho rằng sẽ “xã hội hóa” tức lên doanh với nước ngoài, thiên hạ góp 70% vốn, ta góp 30% vốn bằng vốn tự có là quyền sử dụng đất. 

Liệu ước mơ “xã hội hóa” các sân đó liệu có thành sự thực không khi mà Asiad bế mạc, khách về nước, chỉ còn người Việt với người Việt ở lại với các sân bóng chày, khúc côn cầu, quần ngựa xa lạ ấy? Nếu không đủ số đối tác nước ngoài tham gia “xã hội hóa”, vốn có sẽ từ ngân sách mà ra? Xin nhắc lại dự án sân xe đạp vòng chảo phức hợp ấy đã là nửa tỷ USD rồi. Vinh hạnh và cũng là trách nhiệm của nước tổ chức tùy thuộc vào việc có đáp ứng tốt các sân, nhà thi đấu bắt buộc phải có này hay không? 

ASIAD 2019: “XÃ HỘI HÓA” NHƯ THẾ NÀO?

Trả lời bài toán tính khả thi của Asiad chính là trả lời câu hỏi tổng kinh phí xây dựng và trang bị các sân MỚI đó là bao nhiêu? Nguồn vốn ấy đến từ đâu? Có ý kiến cho rằng sẽ “xã hội hóa” các sân đó… Thế nhưng, ước mơ “xã hội hóa” các sân đó liệu có thành sự thực không  khi mà Asiad bế mạc, khách về nước, chỉ còn người Việt với người Việt ở lại với các sân xa lạ ấy?

Asiad sẽ được tổ chức một phần theo phương thức “xã hội hóa”. Tính khả thi của “khả năng” này trong thực tế ra sao? Câu chuyện cái dự án vòng chảo xe đạp trị giá 500 triệu USD  là câu trả lời. Thật ra, phức hợp “vòng chảo xe đạp” không chỉ là cái sân đua vòng chảo. Dưới cái vòng chảo-sân thượng đó, là cả một phức hợp sân thi đấu trong nhà các môn cầu lông, quyền anh, võ vật, bóng bàn, khiêu vũ thể thao, đấu kiếm judo, Taekwondo….kèm theo là một đại thương xá (mall), khách sạn, trung tâm hội nghị quốc tế, nhà hát, hòa nhạc, khu ăn uống… 

TÍNH TOÁN LÚC TÍNH TOÁN. 

Đây là một dự án với các đối tác chính là KSPO (Tổ chức phát triển thể thao Hàn Quốc) là chủ đầu tư và công ty VSP (Vietnam Sports Platform) là đơn vị được giao quản lý, sử dụng nguồn kinh phí này, liên doanh với khu Liên hợp thể thao quốc gia theo mô hình hợp tác công - tư . Khu Liên hợp thể thao quốc gia đóng góp bằng quyền sử dụng đất tương đương với mức 30%. Trong khi đó, VSP sẽ chịu trách nhiệm về tài chính, kỹ thuật và hoạt động của dự án, tương đương với 70% cổ phần còn lại (số tài chính này do KSPO cấp mà  VSP được giao trách nhẹm quản lý. Khi dự án đi vào hoạt động bình thường và có lãi, VSP sẽ bắt đầu chuyển cho khu Liên hợp thể thao quốc gia 1% cổ phần mỗi năm.

Theo VSP, dự án này chia thành 2 giai đoạn.  Giai đoạn 1: phát triển tổ hợp sân đua Xe đạp lòng chảo trong nhà  và khu thương mại 6 tầng bao gồm khu mua sắm, khu giải trí và chủ yếu là khu ẩm thực. Giai đoạn 2: xây dựng tổ hợp khách sạn 5 sao và căn hộ dịch vụ nhằm phục vụ và hỗ trợ khách và vận động viên tới sân. Có thể thấy: các chủ đầu tư rất thực tế trong hạch toán kinh tế: 1/ dự án này đã được xây dựng với những chiến lược tài chính cụ thể giúp VSP chủ động trong điều hành dự án -2/ Một số hạng mục của giai đoạn 1 là “lấy ngăn nuôi dài” rất thực tế tỉ như chi tiết “chủ yếu là khu ẩm thực”- 3/ Sau khi Asiad 18 kết thúc, VSP sẽ vẫn duy trì hoạt động bình thường nhờ váo dịch vụ thăm quan. Khách du lịch hoặc các cuộc sự kiện thể thao khác diễn ra tại đây sẽ phải chịu phí, nhưng mức phí dành cho khách nội địa chắc chắn sẽ không quá cao so với thu nhập bình quân của người dân Việt Nam.

LẤN CẤN TRƯỚC THỰC TẠI

Nay, trước tình hình kinh doanh của các đại thương xá đã  hoạt động tại Việt Nam, từ Vincom đến Crescent Mall, Parkson…, không thể không lo ngại cho tính hiệu quả kinh tế của khu phức hợp này. Mặt khác, thị trường bất động sản đóng băng trong mưa gió ngày này qua ngày khác, cũng như tình hình nợ xấu chưa giải quyết xong, góp phần đe dọa tính khả thi của dự án này cho dù các nhà đầu tư đã tỏ ra tất thực tế và am hiểu thực tế Việt Nam, “chủ yếu là khu ẩm thực. 

Nếu như dự án này không thành, sẽ kéo theo một loạt bế tắc thi đấu Asiad. Dưới cái vòng chảo-sân thượng đó là cả một phức hợp sân thi đấu trong nhà các môn cầu lông, quyền anh, võ vật, bóng bàn, khiêu vũ thể thao, đấu kiếm, judo, taekwondo….Nếu không xây phức hợp này, chừng đó môn thi đấu Olympic và không Olympic sẽ không biết tổ chức ở đâu cùng với môn đua xe đạp nước rút! 

Nếu dự an này vẫn phải tiếp tục để có chỗ tổ chức thi đấu chừng đó môn, đâu sẽ là nguồn vốn nếu KSPO rút hay giảm vốn đầu tư? Bản tin  “Vietnam: Asiad 2019; Các cơ hội cho giới kinh doanh Anh” đề ngày 22/1/2014c của UK Trade & Investment cho biết :” Chúng tôi đã thiết lập quan hệ  với liên doanh Hàn-Việt đang triển khai dự án sân đua xe đạp vòng chảo trị giá 500 triệu USD; một số công ty Anh vừa liên hệ”. Liệu các nhà doanh nghiệp Anh sẽ mạnh dạn thay thế các nhà đầu tư Hàn quôc? Câu trả lời từ bản tin:” :” Kế hoạch tổng thể vẫn chưa được phê duyệt và còn nhiều vấn đề cần làm rõ về vấn đề góp vốn”. Nghĩa là còn rất đắn đo đúng với tinh thần “kinh doanh là kinh doanh”, cho dù rằng đã thấy những lợi ich rành rành “ Chúng ta đang làm sao để đảm bảo cho các công ty Anh có lợi thế cạnh tranh các hợp đồng”. 

Còn nếu nghĩ rằng thôi ta lam theo kiểu ta, 2000 chỗ ngồi thôi thay vì 10.000 chỗ, e rằng đó không phải là “vấn đề”  khi mà cái khán đài 2.000 chỗ hayy 10.000 chỗ đó chỉ là cái “sân thượng ” của khu phức hợp đó, mà vấn đề là tiền đâu để xây cho đúng cái họa đồ xây dựng cả chục môn thi đấu trong đó? Làm tiết kiệm nhất không đồng nghĩa với làm nho nhỏ lại hay bớt tiện nghi bắt buộc! 

Người Hàn, ngươi Anh khi định đầu tư vào dự án này đều cho thấy họ rất biết đắn đo tính toán “hiệu quả’ chi phí”, rất biến quản lý rủi ro, và rất không duy ý chí. “Xã hội hóa” cái phức hợp vòng chảo này chưa xong, thế còn “xã hôi hóa” các sân khác nhu sân quần ngựa (equestrian), bóng chày (base ball), khúc côn cầu (cricket) …mà ta chưa có song nhất định phải có vì là trong số 28 môn thi đấu Olympic bắt buộc để đươc gọi là Asiad, thì gọi ai góp 70% vốn, để ta góp 30% vốn bằng đất? Không lẽ sẽ tự bỏ vốn và xây nho nhỏ?  Xác định tính khả thi của Asiad hay bất cứ gì, cũng phải trên nguyên tắc “kinh doanh là kinh doanh”.

NHỮNG MÔN “LẠ” Ở ASIAD 2019

Chẳng có dịp biết luận chứng kinh tế, xã hội về việc tổ chức Asiad 2019 như dân chúng Hong Kong được thông báo và hỏi ý “Hong Kong có nên đăng cai hay không?” , song những  “dấu đầu hở đuôi” vẫn đủ để cho phép THẤY Asiad 2019 sẽ như thế nào! 

CRICEKT, ĐUA NGỰA LÀ CÁI CHI CHI? 

Như mọi Asiad khác, Asiad 2019 Hà nội cũng phải bao gồm bắt buộc 28 môn thi đấu Olympic. Vấn đề là có một số môn thi đấu Olympic đó ta lại chưa biết “trái banh có mấy múi”, huống hồ là có sẵn sân thi đấu cùng sân tập…! Không cam kết tổ chức cho đủ 28 môn Olympic, làm sao giành được đăng cai ? Song, chả nhẽ đã cam kết rồi mà không xây sân, không sắm trang thiết bị, không tổ chức thi đấu sao? 

Chẳng sao cả! Mới 7/1/2014,Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hồ Anh Tuấn và Quốc vụ khanh Vương quốc Anh Grant Shapps đã ký kết biên bản ghi nhớ giữa hai Chính phủ về hợp tác trong công tác chuẩn bị cho Asiad 2019… Thông qua Cơ quan Xuất khẩu Vương quốc Anh, Anh sẽ hỗ trợ Việt Nam khoản tín dụng trị giá 250 triệu USD để chuẩn bị tổ chức Á vận hội. Khoản hỗ trợ này là khoản bảo lãnh tín dụng của Chính phủ Anh cho các doanh nghiệp Anh tham gia đầu tư xây dựng đường giao thông, sân vận động, cơ sở thi đấu thể dục thể thao, trang thiết bị thi đấu cũng như các lớp tập huấn … phục vụ cho Asiad 2019” (nguồn: .tdtt.gov.vn/.).Các doanh nghiêp Anh vay đâu thì vay, được chính phủ Anh bảo lãnh, vay để xây sân thi đấu phục vụ Asiad, còn ta nhận sân thi đấu họ xây xong, thanh toán cho các công ty này bằng gì, xin hỏi ông Trời xem họ xây biếu không hay sẽ đòi Bộ Tài chính trả!

Một bản tin của tổ chức UK Trade & Investment đề ngày 22/1/2014 trên website đại sứ quán Anh, dưới tựa đề: “Vietnam: Asiad 2019; Các cơ hội cho giới kinh doanh Anh”, gián tiếp giải thích Anh tại sao lại hỗ trợ vay 250 triệu USD:” Kế hoạch tổng thể vẫn chưa được phê duyệt và còn nhiều vấn đề cần làm rõ về vấn đề góp vốn…Chúng ta đang làm sao để đảm bảo cho các công ty Anh có lợi thế cạnh tranh các hợp đồng”.  Nghĩa là “kì kèo thêm bớt một hai” cái chuyện vốn vẫn chưa xong, song việc các công ty Anh sẽ hầu như độc chiếm các gói thầu xây cất, trang bị này là đương nhiên rồi, y hệt các công ty Nhật với đồng vốn của Nhật. 

Các sân mà các doanh nghiệp Anh sẽ “tham gia xây dựng” đó là sân gì?  Phát biểu sau của một lãnh đạo Sở VH-TT& DL Hà Nội mới cuối tháng 11 năm ngoái trả lời tất cả:” Hà Nội dự tính xây mới khu thi đấu thể thao cho một số môn thể thao mới như đua ngựa, bóng chày, hockey trên cỏ, sân quần vợt có mái che dự kiến ở Xuân Canh, Xuân Trạch (huyện Đông Anh) với mục tiêu phục vụ Asiad 18” (TT 25/11/2013). Các môn nêu trên, xa lạ đối với ta vốn là thuộc địa Pháp, ta không biết, không chơi, không có sân, song lại là món “ruột” của các nước có gốc gác thuộc địa Anh ở châu Á nay thuộc Liên hiệp Anh, và nằm trong số 28 môn Olympic. Chả nhẽ “xù” không xây, không tổ chức để bị thiên hạ cự sao? 

… Vòng chảo cùng các sân “lạ” khác.

Thậm chí nay khi một vài quan chức “ngoại đạo” lo ngại việc nhà đầu tư Hàn quốc định bỏ dự án đầu tư 500 triệu USD cho cái sân đua xe đạp tốc độ vòng chảo cùng các tiện ích kèm theo, không biết phải xoay sở thế nào, thì bản tin của UK Trade & Investment trả lời luôn:” Chúng tôi đã thiết lập quan hệ  với liên doanh Hàn-Việt đang triển khai dự án sân đua xe đạp vòng chảo trị giá 500 triệu USD, và một số công ty Anh vừa liên hệ”. Nghĩa là nếu anh Đại Hàn đó bỏ, thì cánh Ăng lê chúng tôi sẽ nhào vô. 

Còn những môn “lạ” như môn bóng chày mà quan chức TTVHDL Hà Nội giới thiệu sẽ xây ở huyện Đông Anh, cũng trong số 28 môn Olympic phải thi đấu, ta xa lạ, chỉ thấy trên truyền hình Fox Sports, song rất phổ biến ở Đông Á như ở Đài Loan, Nhật, Hàn quốc. Chả nhẽ xây sân cricket  môn“ruột” của các nước Nam Á thi đấu tranh huy chương được, mà không xây sân bóng chày cho các nước Đông Á giành huy chương cũng đâu có được!  Bởi thế Hàn quốc, Nhật Bản mới đầu tháng 3 này đã lần lượt “cam kết hỗ trợ Việt Nam tổ chức Asiad” y hệt phía Anh đã bảo lãnh tín dụng hồi tháng 1! 

Ta muốn có huy chương vàng với môn “ruột” của ta tỉ như môn wushu “đi tắt đón đầu” (còn môn nào khác nhỉ? Kỳ trước ở Quảng Châu chỉ được 1 huy chương vàng!), họ cũng muốn có huy chương vàng với các môn “ruột” của họ. Thành ra, phe nào cũng “hỗ trợ” ta tổ chức Asiad để ta xây sân, sắm trang thiết bị mà tổ chức… đúng chuẩn Asiad. “Động thổ” thủ tục tài chính hầu như xong, chỉ còn chờ ngày lành tháng tốt khởi công xây các sân thi đấu Olympic “lạ” đó thôi! Tạm tính 250 triệu USD từ phia Anh, 500 triệu USD cho khu phức hợp vòng chảo đua tốc độ, là 750 triệu USD. Nếu tính thêm các nguồn vốn Nhật Bản và Hàn quốc cho những môn như bóng chày…vâ n vân, có thể nghĩ đến 1 tỷ USD. Còn 150 triêu USD kia bất quá là số lẻ chi phí tổ chức vân hành hai tuần thi đấu, tập huấn…

“Vấn đề của mọi vấn đề” không phải là chi bao nhiêu, mà là nhẽ ra cũng nên như ở Hồng Kông, giao việc này cho Bộ nội vụ chủ sự và hỏi ý dân! Còn việc nghành thể thao  chủ sự  tất cả,“vừa đi chợ, vừa nấu bếp, vừa dọn bàn, vừa tính tiền”, chưa “dân vận” lắm! Thôi thì cứ xây sân “lạ”, cứ tổ chức các môn Olympic “lạ”, mời đồng bào, nhất là những ai kém thể lực, vùng sâu, vùng xa, đến xem miễn phí bóng chày, cricket, quần ngựa… Biết đâu các bạn trẻ ấy sẽ say mê tập các môn đó mà nâng cao thể chất, đến Sea Games 31 ở Việt Nam năm 2021 tận dụng các sân “lạ” đó, thi đấu các môn “lạ” đó mang về một mớ huy chương vàng ở chính các môn Olympic “lạ” mới “đi tắt đón đầu” học tập, thay vì cả rổ môn “ao làng Sea Games” như võ gậy của Philippines, võ gì gì đó của Indonesia., võ gì gì đó của ta…Lúc đó thể lực, vị thế cũng sẽ tăng hẳn như hứa hẹn! Xin bắt nhịp hô:” Ráng lên! Cố lên!”.

P/S:  Môn “đua ngựa” mà quan chức TTVHDL Hà nội cho biết sẽ xây sân, thật ra là môn thể thao kỵ mã (equestrian), thời Tây ở Bắc gọi là “quần ngựa”, tức cưỡi ngựa vượt chướng ngại, chứ không phải môn đua ngựa mà đấng quan chức TTVHDL nói, như đã thấy ở  trường đua Phú Thọ ở TPHCM đã bị xóa sổ..

KIM JONG UN “LÊN NGÔI” VÀ SAU ĐÓ?

Ngày 8/1 tới, nhà lãnh đạo mới của 24 triệu dân Triều Tiên sẽ tròn 28 tuổi. Chắc sẽ không có tiệc sinh nhật  sau đại tang còn “nóng hổi” với những gào thét như điên giữa mùa đông lạnh giá. Song, có thể sẽ có một sự kiện trọng thể nào đó để đánh dấu sự xuất thế của cậu út Kim jong Un vừa lần lượt được bổ nhiệm tư lênh tối cáo quân đội Nhân dân Triều Tiên kiêm Tổng bí thư đảng Lao đồng Triều Tiên và Chủ tịch quân sủy trung ương. Hình ảnh cậu Un đi bộ bên quan tài cha hôm lễ tang mới chỉ là hình ảnh của một người con thừa kế trong hiếu sự chớ chưa phải một sự xuất thế long trọng trước thế giới và nhất là trước chừng đó triệu thần dân của ‘đấng quân vương’ mới.

Trong quá khứ, đã có những tiền lệ cho phép dự báo như vậy. Ngày 2/8/2005, kết thúc hội nghị bất thường của quân ủy, bộ tư lệnh quân đội Nhân dân Triều Tiên bày tỏ sự trung thành với nhà lãnh đạo mới Kim Jong il, con thừa tự của Chủ tịch Kim Nhật Thành đã quá cố. Chỉ hai ngày sau, Bộ ngoại giao nước này đột ngột loan báo nước này đã làm chủ vũ khí hạt nhân đồng thời ngưng vô thời hạn việc tham gia đàm phán Sáu bên .

Tin “sét đánh” này chính là dấu ấn của sự khác biệt đầu tiên của ông Kim Jong il với cha mình là ông Kim Nhật Thành sau 11 năm kế vi, để thực sự ra khỏi cho “cái bóng cả” của người cha “dựng quốc” từ cuối những năm 1940. Triều Tiên từ nay đã “sánh vai” các cường quốc, ít nhất là về binh bị và nhất là hạt nhân, thế và lực của Triều Tiên nay đủ để bất cần thiên hạ, chi bằng ra khỏi đám phán Sáu bên (vốn do Trung quốc chủ trì). Một năm sau,  vào ngày 9/10/2006, Bình Nhưỡng loan báo đã thành công cuộc thử nghiệm nổ hạt nhân đầu tiên, có cường độ địa chấn 4,3 độ. “Quả bom” đầu tiên đó chính là hiên thân của chủ thuyết Songun (quân đội trước hết) gắn liền với triều đại  Kim Jong  il. Sau khi cha già Kim nhật thành qua đời năm 1994, qua năm 1995, ông Kim Jong il đã đưa ra chủ thuyết này: “ Đảng, quân đội và nhân dân một lòng đoàn kết , với vai trò tiền phong của quân đội…quân đội nhân dân đồng nghĩa với nhân dân, với nhà nước, với đảng”. Trong bối cảnh cuộc chiến tranh Triều Tiên 60 năm trước mới chỉ ngừng bắn, vẫn chưa kết thúc, “quân thù” có thể khởi chiến bất cứ lúc nào, chủ thuyết Songun càng hữu lý, và quân đội gồm 1,2 triệu người ( tức cứ 25 người Triều Tiên thì có một quân nhân), có được ưu tiên “đầu tư và phát triển” , toàn dân dành tất cả cho quân đội và chính nghĩa Songun là chuyện đương nhiên! Cùng một nền văn hóa trong đó những khái niệm như ‘nhất tướng công thành, vạn cốt khô” đã là phổ quát mấy ngàn năm, chủ thuyết Songun càng có đất đứng ở Triều Tiên. Chính vì sự mênh Songun đó mà quân đội Triều Tiên đã phóng đi mấy quả tên lửa ngay sau khi tin ông Kim Jong Il băng hà, như để chứng tỏ vai trò sẵn sang ở tuyến đầu của quân đội, chớ không hẳn đã là để cảnh cáo gì Hàn quốc và Mỹ!

Vụ thử hạt nhân kế tiếp ngày 25/5/2009, tạo địa chấn mạnh 4,7 độ, càng tăng vị trí của ông Kim Jong Il trong đầu óc dân chúng càng tăng thế và lực cho Triều Tiên trước những kẻ thù ‘truyền kiếp’ là đế quốc Mỹ và Nam Hàn.Trong mắt người dân Triều Tiên, những vụ nổ hạt nhân thành công đó, cái lực hạt nhân “chớm nở” đó,  chính là những đảm bảo bảo vệ tổ quốc tột cùng chống “đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai Nam Hàn”., chính là “thành quả” lớn lao của 11 năm trị vì của Kim Jong Il. Thế và lực của ông Kim Jong Il và của Triều Tiên càng “hòa làm một” trong mắt ngươi dân Triều Tiên, tâm lý suy tôn lãnh tụ càng lớn.

Nay, cậu con út kế vị trong “cái bóng” cực lớn đó của người cha! Là tân Tổng tư lênh, tân Chủ tịch quân ủy trung ương, tân đại tướng 28 tuổi  Kim Jong Un sẽ cần ‘chào sân”  thật trịnh trọng, ít nhất cũng để tự khẳng định với 24 triệu thần dân của mình. Vụ thử hạt nhân sắp tới sẽ thành công, đại thành công, thắng lợi, đại thắng lợi. Tinh thần Juche (tạm hiểu: tự lực) vô song, tinh thần Songun (tậm hiểu: Nhất quân) vô địch, tân Chủ tịch Kim Jong Un muôn năm… sẽ được vang lên bằng một địa chấn hạt nhân ngày 8/1 tới!

THIÊN TRIỀU.

LỜI NGUYỆN CẦU NÀO CHO BIỂN ĐÔNG?

Bài “Buổi sáng thanh bình trên Thái Bình Dương” trên Tuổi Trẻ Chủ Nhật 14/08/2011, kết bằng câu:”Chưa bao giờ Thái Bình Dương lại êm ả, trong xanh như hôm nay. Nguyện cầu cho cứ thái bình như thế”. Trước đó hai ngày, tờ Inquirer Global Nation,12/8 đăng một bài mang tựa đề “Cầu cho hòa bình nào trong biển Đông?” của Rodel Rodis.

Tác giả kể vừa chia tay thủy thủ đoàn chiến hạm BRP Gregorio del Pilar trực chỉ biển Đông và chua chát kết luận: “Nếu họ phải đối diện một cuộc xung đột quân sự với các tàu chiến và tàu ngầm TQ, chúng ta chắc chắn rằng họ sẽ chẳng kịp đọc kinh”. Tại sao lại yếm thế như thế? Chẳng qua tác giả nhớ lại câu chuyện sau mà tác giả kể thật chi tiết: ”Nhiều người trong chúng ta còn nhớ điều gì đã xảy ra khi môt quốc gia Đông Nam Á khác cũng đã cố bảo vệ yêu sách chủ quyền của mình trên quần đảo Trường Sa. Ngày 14/3/1988, ba chiếc tàu của Việt Nam cặp bờ đá Gạc Ma mà Việt Nam quả quyết là trong vùng đặc quyền kinh tế của mình, khi thấy một lá cờ của TQ cắm ở đó, họ nhổ. Tàu chiến TQ nhanh chóng nổ súng, và khi khói súng tan, ba chiếc tàu của Việt Nam bị chìm và 66 thủy thủ Việt Nam chết. Vụ thảm sát ngày 14/3/1988 đó được phía TQ ghi hình từ tàu của họ và nay đưa lên You Tube như là một tấm gương cho bất cứ ai dám thách đố TQ”.
Kể đến đó, tác giả Rodel Rodis trở lại với tinh thần bất khuất cố cựu: ”Tôi hỏi các sĩ quan và thủy thủ họ từ đâu đến, họ trả lời từ tỉnh này, thành phố nọ. Đa số bảo rằng họ ước mơ nhập ngũ, phục vụ trong hải quân Philippines, bảo bệ tổ quốc, và nay ước mơ của họ đã thành sự thật. Trong số họ, có cả ba phụ nữ nữa…”.

Đến đây, tác giả nêu ra một đề xuất: ”Trong một trận đánh không cân sức với TQ, tổn thất về phía Philippines sẽ là cao, liệu các nam thanh nữ tú đó của của hải quân Philippines sẽ kịp đọc lời cầu nguyện cuối cùng? Đó chính là nguyên ủy của ý kiến tổ chức Ngày nguyện cầu cho hòa bình trên Trường Sa vào ngày 21/8 tới. Các thủy thủ tàu USP4GG đã nhất trí đáp ứng đề nghị này và có kế hoạch tổ chức cầu nguyện cho hòa bình tại 100 thành phố trên khắp nước Mỹ”.

Song, tác giả cũng không khỏi đắn đo: ”Hòa bình nào chúng ta sẽ cầu xin đây? Đó sẽ là ngày cầu nguyện cho một giải pháp hòa bình cho Trường Sa, chúng ta cũng sẽ cầu nguyện cho dân chúng TQ nữa, cho họ được cơm no áo ấm và yên bình hạnh phúc. Họ đâu phải là kẻ thù của chúng ta. Điều chúng ta lên án là các phương thức hiếp đáp, lấm chiếm, giành giật của chính quyền TQ, y hệt như chúng ta lên án một vài chính khách của chúng ta chỉ chực bán rẻ tổ quốc vì lợi ích cá nhân”.
************
Có thể kể thêm vài ngày tháng bất ổn trên Thái bình dương mới đây. Sáng 26/5, tàu TQ cắt cáp của tàu thăm đò địa chấn của Việt Nam trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Sáng 9/6, tàu TQ lại cắt cáp của một tàu thăm dò khác của Việt Nam. Và một mưu toan tương tự hôm 1/7….Chính vì thế, có thể hiểu tại sao bài “Buổi sáng thanh bình trên Thái Bình dương” lại kết bằng câu:” Chưa bao giờ Thái Bình Dương lại êm ả, trong xanh như hôm nay. Nguyện cầu cho cứ thái bình như thế”. Chẳng phải vì hay nhờ chiếc tàu sân bay của Mỹ mà vì thái độ của nó. Khi phóng viên AP (Mỹ) hỏi hạm trưởng tàu sân bay USS George Washington về sự xuất hiện trước đó mấy ngày của chiếc Thi Lang, hạm trưởng David Lausman bình thản trả lời: “Biển cả là của chung cho mọi người. Chúng tôi muốn cộng tác với họ. Có thiếu gì chuyện để làm chung: hải tặc, sóng thần, thiên tai... Càng cộng tác, đối thoại, càng có cơ hội hiểu nhau hơn, càng bớt hiểu lầm...”.

THIÊN TRIỀU

Đúng 40 năm trước, Kissinger sang Tàu: CÁI TÔI TỰ HÀO và CÁI TÔI LỢI ÍCH.

Có thể thấy trong các quyển hồi ký của mình, khi nhìn lại chuyến đi ấy, TS Kissinger vẫn còn nguyên cảm giác tự hào. Tự hào vì thành đạt. Trong một xã hội như xã hội Mỹ, vốn phân rạch ròi kẻ thắng/người thua trong cuộc đời bằng từ ngữ chê bai bậc nhất là từ "a loser" (kẻ thua cuộc), thành đạt càng được xem như là giá trị nền tảng. Từ niềm tự hào thành đạt ấy, người ta có thể tự đồng hóa bản thân với chính cái vật tạo nên sự thành đạt của mình.

Tân Hoa Xã, nhân dịp kỷ niệm 40 năm chuyến đi bí mật của Kissinger, luận như sau về niềm tự hào này của ông: "40 năm sau, sau khi đã thăm TQ hơn 50 lần và quen biết những bốn thế hệ lãnh đạo TQ, Kissinger phát biểu trong một phỏng vấn của Tân Hoa Xã: "TQ là nước mà tôi làm việc lâu dài nhất và sâu sắc nhất. Thành ra, TQ trở nên một phần rất quan trọng của cuộc đời tôi; và các bạn hữu TQ đối với tôi là vô cùng to lớn.... Điều còn tồn đọng từ kinh nghiệm của tôi là tình hữu nghị và sự trung tín mà người TQ tỏ ra với bạn bè của họ. Thành ra, tôi nhìn lại 40 năm với niềm tự hào đáng kể".

NGƯỜI VỚI TA TUY HAI LÀ MỘT

Kissinger của hôm 29/6/ 2011 tại hội thảo về toàn cầu hóa tại Bắc Kinh đã tỏ rõ ông với Bắc Kinh "tuy hai mà một" như thế nào. Nathan Gardels của tờ Los Angeles Tines đã thuật lại như sau bài phát biểu mở màn của ông Kissinger: "Khi ông Henry Kissinger nay 88 tuổi nguồi xuống cùng Chủ tịch Mao bàn bạc về việc mở cửa TQ vào đầu những năm 1970, nước Mỹ đang ở trên đỉnh thế lực của mình. Lúc đó, trong đầu ông Kissinger nhất định không hề có chút ý nghĩa nào về việc non nửa thế kỷ sau, khi đảng CSTQ kín đáo kỷ niệm 90 năm ngày sinh của mình, ông lại sẽ quay lại Bắc Kinh để trao cây gậy lãnh đạo thế giới cho chủ nhà. Mở đầu cuộc hội thảo của nhóm nghiên cứu quan trọng nhất TQ về toàn cầu hóa, nhà chính khách vĩ đại này đã so sánh TQ ngày nay với nước Mỹ năm 1947. Năm 1947 ấy, ngoại trưởng Ernest Bevin của những ngày tàn của đế chế Anh, cảm thấy bị thôi thúc phải bảo với đồng sự người Mỹ của mình rằng” là nước chủ nợ lớn nhất thế giới, nước Mỹ nay phải nhận quyền lãnh đạo để định hình trật tự mới". Kế hoạch Marshall tái thiết hậu chiến đã tung lên vai trò thống trị của đồng dollar và con đường thăng hoa của Mỹ trong phần còn lại của thế kỷ 20. Nay là chủ nợ lớn nhất thế giới, TQ đang ở tại vị trí mà nước Mỹ đã ở vào năm 1947. Hệ thống thế giới đã thoát ra khỏi cái cực Bắc Đại Tây Dương của nó rồi mà hướng về TQ cùng các nền kinh tế đang nổi lên. Giai đoạn chuyển tiếp từ một hệ thống này sang một hệ thống khác có thể sẽ mất 30 năm”.

Những phát hiện của TS Kissinger không mới cũng chẳng thậm xưng. Đó là một thực tế mà bất cứ ai cũng đều cảm nhận hàng ngày từ ít nhất 10 năm qua từ sau vụ 11/9 ở Mỹ và hai cuộc chiến tranh Iraq và Afghanistan mà Tổng thống Bush đã bày ra. Chi phí cho cuộc chiến tranh kép 1,217 ngàn tỷ ấy cũng vừa bằng số trái phiếu ngân khố Mỹ mà TQ hiện nắm trong tay 1,144 ngàn tỷ . Cái vực sâu thâm thủng ngân sách liên bang mà nay ông Obama đang gánh cũng bắt đầu với ông Bush sau khi ông này nhận bàn giao một ngân sách liên bang thặng dư trở lại từ tay ông Clinton. Vụ đổ nợ hiện nay ở Mỹ cũng đã xuất phát từ chính sách lãi suất gần bằng không của ông Alan Greenspan, tạo điều kiện cho ”bong bóng” nhà đất được bơm căng và nổ tan xác... Người Pháp có câu "Người ta không chết một cách tự nhiên mà vì... tự tử"!


ĐỊNH NGHĨA MỚI VỀ THẾ LỰC CỦA MỸ VÀ TRUNG QUỐC.

40 năm làm bạn với TQ đã giúp TS Kissinger đề ra những định nghĩa sau trong quyển “On China” mới nhất của ông. Theo ông” đặc trưng của Mỹ mang tính khai phóng. Nghĩa là nước Mỹ có nhiệm vụ gieo rắc các giá trị của mình đến mọi nơi trên thế giới. Còn đặc trưng của TQ mang tính văn hóa. Đây là một truyền thống từ lịch sử TQ, TQ không đi “cải đạo”, các nước khác chỉ đồng hóa ít hay nhiều các hình thái văn hóa, chính trị của TQ thôi (tr xvi)”.

Quá trình đồng hóa ấy, trong suốt luận thuyết “On China” của Kissinger là hiền hòa. Kissinger viết: "Từ khi TQ nổi lên như là một nhà nước thống nhất vào thế kỷ thứ ba trước công nguyên cho đến khi triều Thanh sụp đổ vào năm 1912, TQ đứng ở vị trí trung tâm của một hệ thống Đông Á bền vững đáng kể. Vị hoàng đế TQ được xem và công nhận bởi đa số các nước láng giềng như là đỉnh cao chót vót của một hệ thống tôn ti trật tự chung, các thủ lĩnh các nước khác phục vụ như là chư hầu…”.

Không thấy TS Kissinger, trong luận thuyết cuối đời của mình về TQ, dấu vết của sự đối kháng các nước “chư hầu” mà nhờ đó các nước ấy vẫn giữ được nét đặc trưng của mình và tồn tại cho đến ngày nay. Đọc “On China”, sẽ thấy một Trung Quốc toàn bích, không khác gì đi thăm Bắc Kinh bằng tour du lịch, được hướng dẫn viên dắt đến Tử Cấm Thành, Di Hòa viên, đại lộ Tràng An… để không bao giờ biết rằng chỉ cách Tử Cấm Thành không đầy 4km, qua khỏi vườn ngự uyển một chút đã đến những khu phố lụp xụp hình như của một dân tộc ít người nào đấy thì phải, căn cứ theo tô mì họ bán…


LỢI ÍCH KEO SƠN.

Tân Hoa Xã khi thuật lại việc Kissinger quay lại TQ nhân kỷ niệm 40 năm, có trích lời ông này khoe rằng “mối quan hệ của ông với TQ đã len vào trong gia đình ông. Cháu gái ông sau này sang TQ học hành’.

Gắn bó keo sơn giữa ông Kissinger với TQ còn thể hiện qua việc ông đã từng là nhà lobbyist thượng thặng vận động cho lợi ích TQ trong lòng Washington. Tháng 7/2005, khi nước Mỹ xôn xao vì việc tập đoàn dầu khí TQ CNOOC đòi mua lại tập đoàn dầu hỏa Unocal của Mỹ đang khánh tận ngay trước mũi tập đoàn Chevron của Mỹ bằng sức mạnh kim tiền. CNOOC bỏ giá thầu là 18,5 tỷ USD để mua lại Unocal là chuyện thường tình trong thương trường, song việc CNOOC đòi rút lại 16,6 tỷ USD đã góp vốn cho Chevron trước đó, để Chevron đùng một cái đứt vốn, quả là “lấy thịt đè người”. Sự viêc càng gây xôn xao khi bàn dân thiên hạ hay biết rằng Ngài Kissinger, người đã từng giữ chức vụ phụ tá an ninh quốc gia Mỹ từ 20/1/1969 đến 3/11/1979, vị ngoại trưởng Mỹ từ 22/9/ 1973 đến 20/1 1977, vào lúc mà tập đoàn CNOOC của TQ đang sắp sửa nuốt ngành dàu hỏa Mỹ, thì ông Kissinger lại đang nằm trong ban cố vấn của tập đoàn này của TQ. Càng đáng ngại hơn nữa khi ông Kissinger lúc đó cũng đang là cố vấn của tập đoàn Unocal mà tập đoàn UNOOC đang muốn tung tiền ra nuốt. Lần đó, toàn thể hệ thống chính trị Mỹ, đặc biêt là lập pháp, đã phải nhảy vào cuộc, để chặn đứng âm mưu thôn tính này. Cố vấn cho chính phủ nước này, cố vấn cho chính phủ nước kia, tư vấn cho tập đoàn nước này, tư vấn cho tập đoàn nước kia, có lẽ trên thế gian mới chỉ có một ông Cố vấn Kissinger, người khai sáng ra chủ nghĩa thực dụng và thực tế (Realpolitik) trong ngoại giao. Cố vấn Kissinger đã không chỉ tư vấn và lobby cho CNOOC trong mỗi vụ Unocal mà hầu như trong các kế hoạch thôn tính khác của CNOOC.

Việc “phân thân” đó của ông Kissinger không có gì khó hiểu. Ông Kissinger đã từng để đời với phát biểu sau (vào lúc mà ở Liên Xô người gốc Do Thái nhao nhao đòi xuất cảnh về lại Israel): "Nếu họ (tức LX) nay có đưa người Do Thái vô phòng hơi ngạt đi nữa, thì Mỹ cũng chẳng quan tâm”! Ian Fletcher, khi nhắc lại câu này của Kissinger, còn nhắc rằng ông này không chỉ gốc Do Thái mà còn đã chạy trốn Hitler sang Mỹ năm 1939!

THIÊN TRIỀU

Đúng 40 năm trước, Kissinger sang Tàu: NGÀY NÀY NĂM XƯA.

Bắt tay với Trung Quốc trong một phân chia thế giới mới song song với "Hòa bình trong danh dự” ở VN, đó chính là mục tiêu của chuyến du hành bí mật sang Trung Quốc hôm 9/7/1971 mà nay Trung Quốc và ông Kissinger cùng long trọng kỷ niệm.

Trong quyển hồi ký xuất bản năm 1979, tựa đề "Những năm tháng trong Nhà trắng” (White House Years), TS Kissinger thuật lại cuộc gặp đầu tiên hôm thứ sáu 9/7/1971 với Thủ tướng TQ Chu Ân Lai như sau: "Chu Ân Lai và tôi bắt đầu nói chuyện vào chiều ngày 9/7 tại nhà khách chính phủ khoảng bốn tiếng sau khi tôi đến Bắc Kinh.... Ngày đầu tiên nói chuyện của chúng tôi kết thúc lúc 11g20 tối. Chu và tôi cả hai cùng đạt đến kết luận rằng kết quả quan trong nhất của cuộc gặp đâu tiên này là việc mỗi bên hiểu các mục đích yêu cầu cơ bản của bên kia...Chu dành thời giờ trong cuộc gặp kéo dài gần bẩy giờ với tôi (tính luôn bữa tối) để bày tỏ sự nhất trí tổng thể của mình với các nguyên tắc mà Tổng thống Nixon đã đề ra trong bài diễn văn ngày 6/7 trước đó tại TP Kansas. Tôi hơi bị thất thế do không hay biết gì mấy về nội dung bài diễn văn này...Tổng Thống Nixon dự kiến một thế giới gồm "năm siêu cường" là Mỹ, Tây Âu, Nhật, Liên Xô và TQ, mà mối quan hệ giữa năm siêu cường đó sẽ sẽ ấn định cấu trúc hòa bình trong thời đại này. Chu bác bỏ từ ngữ "siêu cường": TQ không muốn chơi trò chơi đó. Đó là một (thái độ) thành thật và thận trọng; TQ lúc đó cần đến nước Mỹ chúng ta do không có đủ sức để tự đối trọng với LX”.

Số học mà nói, thử giở webiste Indexmundi chuyên ghi chép GDP các nước, sẽ thấy TQ năm 1971 ấy, với GDP/đầu người là 117,18 USD , so với Malaysia cùng năm ấy đã là 405,67USD , xem ra cũng khó nhận lời rủ rê nhảy ngay vào hàng ngũ siêu cường! Trường kỳ mai phục vậy. Kissinger kể tiếp: "Đài Loan chỉ được nêu ra thật ngắn ngủi trong cuộc gặp đầu tiên này. Thời giờ được dành nhiều hơn cho tôi giải thích chính sách của chúng tôi ở Đông Dương, đặc biệt nhấn mạnh đến các cuộc hội đàm bí mật với Lê Đức Thọ".

Sáng hôm sau, Kissinger cùng phái đoàn bỏ túi gồm sáu người của ông, ngoài ba viên chức ngoại giao còn có hai nhân viên mật vụ Mỹ là Ready và McLeod, được xả súp-páp đi thăm Tử Cấm Thành. Đến chiều mới họp lại với Thủ tướng Chu Ân Lai, lần này tại Đại sảnh đường nhân dân ở bên kia đường, chính xác là trong phòng họp mang tên "Phúc Kiến", tên của một tỉnh đối diện với đảo Đài Loan.

Kissinger thuật lại như sau: "Chẳng mất công mầu mè khách sáo, Chu huỵch toẹt giới thiệu quan điểm của TQ...Rằng Đài Loan là một phần của TQ...; Rằng các cường quốc đang câu kết với nhau chống TQ (không chỉ Mỹ với LX, mà cả Nhật Bản quân phiệt); rằng Ấn Độ thì xâm lấn; rằng LX thì tham lam và đe dọa thế giới; Rằng TQ trong quá khứ và tương lai không bao giờ muốn là một siêu cường giống Mỹ và LX; Rằng Mỹ đang gặp khó khăn vì giang tay ra quá xa. Chu hào hứng thuyết giảng rồi kết thúc bằng một câu hỏi đánh đố: Xét dị biệt hai bên quá lớn như thế, một chuyến viếng thăm của Tổng thống sẽ có ý nghĩa gì không? ”.

SẤM ĐỘNG TOÀN CẦU.



Kissinger sẽ còn hop tiếp với Chu Ân Lai, lưu lại Bắc Kinh đến chủ nhật 11/7, tổng cộng hai ngày hai đêm, ra về với một bản loan báo chung dự trù sẽ công bố vào ngày thứ năm 15/7 sau đó. Tối hôm đó, Tổng Thống Nixon xuất hiện trên truyền hình NBC cho môt bài diễn văn kéo dài bẩy phút: "Chào buổi tối... Như tôi đã nhiều lần chỉ ra trong hơn ba năm qua, không thể có hòa bình ổn định và lâu dài mà không có sự tham gia của TQ cùng 750 triệu dân nước này. Đó là lý do tôi đã tiến hành một số sáng kiến trong nhiều lĩnh vực để mở cửa cho những quan hệ bình thường hơn nữa giữa hai nước. Nhằm đeo đuổi mục đích đó, tôi đã phái TS Kissinger, phụ tá an ninh quốc gia của tôi, sang Bắc Kinh nhân chuyến công du thế giới của ông, nhằm hội đàm với Thủ tướng Chu Ân Lai....Biết mong muốn của Tổng thống Nixon là thăm viếng nước CHNDTQ, Thủ tướng Chu Ân Lai đã ngỏ lời mời Tổng thống Nixon sang thăm TQ vào môt thời điểm thích hợp trước tháng 5/1972. Tổng Thống Nixon đã hoan hỉ nhận lời mời. Các nhà lãnh đạo TQ và Mỹ là nhằm tìm cách bình thường hóa quan hệ giữa hai nước... Việc chúng ta tìm kiếm một mối quan hệ mới với CHNDTH sẽ không gây thiệt hại cho các bạn bè cũ của chúng ta. Chúng ta làm bạn với mọi nước. Bất cứ nước nào cũng có thể là bạn của chúng ta mà không trở thành kẻ thù của bất cứ nước nào khác...Tôi tin chắc rằng mọi nước sẽ đều hưởng lợi từ việc giảm căng thẳng và quan hệ tốt hơn giữa Mỹ và CHNDTH...".

Trong hồi ký "Những năm tháng ở Nhà trắng" của mình, Kissinger hai lần gọi bài diễn văn ngày 15/7 đó của Tổng thống Nixon là "sự loan báo làm chấn động thế giới" (tr.755). Kissinger thuât lại làn sóng chấn động đó như sau: "...Những ngày kế tiếp đó là những ngày phấn kích đến tận phi lý. Khen ngợi từ khắp thế giới đổ về. Báo chí đồng thanh ca ngợi...

Chua chát lớn nhất đến từ Nhật Bản, Thủ tướng Esaku Sato đã từng là bạn trung thành của nước Mỹ. Quả là đau khổ khi phải làm buồn phiền một người đã từng ra sức kết gắn tình hữu nghị giữa hai nước. Việc loan báo này được biết đến ở Nhật như là ”cú sốc Nixon”. Armin Meyer, Đại sứ của chúng tôi tại Nhật Bản vào lúc đó, là một trong những người bối rối nhất. Ông ta nghe loan báo qua đài phát thanh của quân lực Mỹ khi đang ngồi hớt tóc. Căn cứ hồi ký của ông ấy, phản ứng đầu tiên của ông chính là cay đắng, một phản ứng mà, theo ông, được nhiều người Mỹ và Nhật khác ở Tokyo chia sẻ...”.

Trong quyển hồi ký, TS Kissinger khá vắn tắt khi thuật lại những "ngang trái" ông đã gây ra. Thế nhưng, đó lại không phải là điều mà một số người khác cùng cảm nhận. Joel Skousen của World Affairs, trong bài viết mang tựa đề “Sự gian trá của Kissinger ở Trung quốc” (Kissinger Treachery In China) đã viết rằng 28.000 trang tài liệu mới giải mật về những tiếp xúc giữa ông Kissinger và ông Chu Ân Lai cho thấy "Henry Kissinger đã phản bội lợi ích của nước Mỹ. Ma đạo Machiavel đã dâng hiến các lý tưởng Mỹ trên bàn thờ của chủ nghĩa thực dụng và thực tế trong chính trị (realpolitik)”.

THIÊN TRIỀU

Đúng 40 năm trước, Kissinger sang Tàu: Cảnh cũ, người xưa.

Cách đây đúng 40 năm, hôm thứ sáu 9/7/1971, tiến sĩ Henry Kissinger, cố vấn an ninh quốc gia của tổng thống Mỹ Richard Nixon, đã lần đầu tiên đặt chân đến Bắc Kinh. Chuyến đi bí mật này đã mở cửa Trung Quốc và là bệ phóng đưa Trung Quốc trở thành đại cường. "Henry Kissinger là môt nhân vật gây tranh cãi", trang tiểu sử về ông của Wikipedia nhận xét.

Cảnh cũ, người xưa.

Tháng 6 vừa qua, sự kiện "Kissinger sang Tàu" (mượn cách nói của báo chí Sài Gòn xưa) đã hai lần được đánh dấu. Trước hết bởi chính bản thân tiến sĩ Kissinger với quyển biên khảo kiêm hồi ký ”Về Trung quốc” (On China) của ông vừa được xuất bản. Kế đến bởi Nhà nước Trung Quốc với một hội thảo hôm thứ hai 27/6, long trọng "kỷ niệm 40 năm chuyến viếng thăm Trung Quốc đầu tiên" của ông này.

Tân Hoa Xã (1) cho biết trước hơn 100 nhà ngoại giao và học giả đã dự hội thảo kỷ niệm sứ mạng đã dọn đường cho những quan hệ làm mới giữa TQ và Mỹ, TS Kissinger phát biểu: "Thật là xúc động đối với tôi khi lại ở trong tòa nhà này, ngôi nhà TQ đầu tiên của tôi". Tòa nhà đó chính là nhà khách chính phủ Điếu ngư đài, một trong 10 dinh thự vĩ đại được xây dựng năm 1959 tại Bắc Kinh nhằm đánh dấu 10 năm thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Trong số các công trình kiến trúc để đời khác, phải kể đến những địa chỉ quen thuộc như Đại sảnh đường nhân dân TQ, Cung văn hóa các dân tộc, Viện bảo tàng quốc gia, Viện bảo tàng quân sự cách mạng, sân vận động Công nhân, nhà ga xe lửa Bắc Kinh..., thảy do Viện thiết kế kiến trúc Bắc Kinh tạo dáng.

Tất nhiên, TS Kissinger đã không bồi hồi xúc động vì cái dinh thự với khuôn viên giả cổ ấy, mà vì nhớ lại mình đã “tái lập tiếp xúc với một đất nước nằm ở trung tâm lịch sử châu Á mà nước Mỹ đã không có quan hệ cấp cao trong suốt 20 năm trước đó”. Những hoài niệm đầy tự hào của TS Kissinger thật dễ hiểu: Là một chính khách chuyên nghiệp khởi đầu cho trường phái Realpoltik bất cần những khuôn sáo trói buộc mang tính chất lý tưởng, ý thức hệ, đạo đức..., chỉ cần đạt đến kết quả mong muốn, thành hay bại cũng đều thiết thân, huống hồ là thành đạt ngoài sức tưởng tượng.

40 NĂM SAU

Thật vậy, người đồng cấp với cố vấn Kissinger ngày nay là Ủy viên Quốc vụ Đới Bỉnh Quốc nhắc lại: "40 năm trước, các nhà lãnh đạo TQ Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai đã nắm tay các ông Nixon và Kissinger mở cánh cửa quan hệ Trung-Mỹ. Điều đó đã đánh dấu sự khởi đầu của một chương mới trong việc cải thiện và phát triển quan hệ Trung-Mỹ, và đã có tác động vô cùng tích cực và lớn lao đến quan hệ hai nước".

Không dừng ở hoài niệm, người giữ vai trò cố vấn ngoại giao hiện nay của Nhà nước TQ, khi nhắc lại công lao của TS Kissinger 40 năm trước, đã nhắc nhở những người kế vị ông Kissinger ngày nay ở Washington về nhiệm vụ 40 năm sau: "Cả hai nước nên ghi nhớ các nỗ lực của nhiều thế hệ lãnh đạo và nhà ngoại giao để mà giải quyết quan hệ Trung-Mỹ từ nhãn quan chiến lược và dài hạn”.

Thế hệ lãnh đạo đầu tiên ấy, ông Nixon thì đã ra người thiên cổ rồi, còn mỗi ông Kissinger; may chăng ở cấp dưới hơn, còn ông Winston Lord, khi xưa là trợ lý của ông Kissinger. Thôi thì noi gương TS Kissinger đây vậy!

NHỮNG KHUYÊN BẢO CUỐI ĐỜI CỦA TS KISSINGER!

Gương gì? Gương trung kiên với quan hệ Trung-Mỹ. Ở tuổi 88 sắp cưỡi hạc, TS Kissinger vẫn còn trịnh trọng khuyến cáo: "Ngay cả khi có khó khăn trong quan hệ của chúng ta, cái tinh thần, vốn đã đưa chúng ta đến cùng nhau, sẽ dẫn đường cho hành động của chúng ta trong tương lai. TQ và Mỹ đã hợp tác với nhau trong 40 năm qua. Tôi hy vọng rằng đó mới chỉ là sự khởi đầu cho một sự hợp tác lớn hơn nữa”. Ít ai trân trọng quan hệ với Trung Quốc cho bằng TS Kissinger!

Sau bản tin đầu tiên hôm thứ hai 27/6 của Tân Hoa Xã, sang đến thứ ba 28/6, Kenneth Rapoza của tờ Forbes của Mỹ viết: "Mỹ và TQ không tranh nhau thống trị thế giới. Cạnh tranh kiểu đó chẳng có ý nghĩa gì cả”, tuyên bố của cựu ngoại trưởng Henry Kissinger được tờ China Daily hôm nay thứ ba trích lại. Về vấn đề biển Nam Hải (tức biển Đông của VN), ông Kissinger tuyên bố tự do hàng hải trong khu vực này, mà Mỹ cho là có lợi ích quốc gia trong đó, là một vấn đề riêng rẽ tách biệt hoàn toàn với các tranh cãi lãnh thổ giữa các nước trong khu vực. Ông Kissinger nhắc nhở: "Lợi ích tiên quyết của Mỹ là quan hệ tốt với TQ chớ không phải là gây khó khăn với TQ, và rằng Mỹ đừng kích động Philippines và Viet Nam". (2)

CON CHÁU CHẲNG NGHE.

Cùng thời khắc đó, ở Washington, Thượng viện Mỹ thông qua nghị quyết của hai nghị sĩ Jim Webb (đảng Dân chủ) và James Inhofe (đảng Cộng hòa) đưa ra, được các nghị sĩ Joseph Lieberman và Daniel Inouye đồng bảo trợ.Nghị quyết này:

1- Tái khẳng định sự ủng hộ mạnh mẽ của Mỹ đối với một giải pháp hòa bình đối với tranh chấp chủ quyền vùng biển tại Biển Đông. Cam kết tiếp tục những nỗ lực nhằm tạo thuận lợi cho quá trình đa phương, hòa bình nhằm giải quyết các tranh chấp này.

2- Phê phán việc sử dụng vũ lực bởi tàu hải quân và hải giám Trung Quốc tại Biển Đông.

3- Kêu gọi tất cả các bên liên quan đến tranh chấp lãnh thổ kiềm chế việc đe dọa sử dụng vũ lực nhằm khẳng định các tuyên bố chủ quyền của mình.

4- Ủng hộ việc tiếp tục hoạt động của lực lượng vũ trang Mỹ nhằm hỗ trợ quyền tự do hàng hải trong vùng biển và không phận quốc tế tại Biển Đông.

Nghị sĩ Jim Webb còn nhấn mạnh rằng nghị quyết này là “bước phát triển quan trọng nhằm thúc đẩy giải pháp đa phương cho các tranh chấp lãnh thổ một cách hòa bình, tôn trọng chủ quyền của tất cả các bên tuyên bố chủ quyền”.

Rõ ràng, Thượng nghị viện Mỹ của năm 2011 không chịu nghe lời dặn dò của vị cố vấn an ninh và ngoại trưởng Mỹ năm 1971. Họ có cái lý của họ, những người phải chịu trách nhiệm về sự sống còn của nước Mỹ năm 2011. Sự sống còn đó khác của nước Mỹ năm 2011 khác với sự sống còn của nước Mỹ năm 1971 là làm sao ra khỏi cuộc chiến tranh VN "trong danh dự", tức là làm sao đường hoàng đưa binh sĩ Mỹ ra khỏi VN, kết thúc cuộc chiến tranh của nước Mỹ....mà không phải kéo cờ trắng đầu hàng.

Thật ra, TS Kissinger cũng không "một trăm phần trăm" tán dương TQ. Trước khi lên đường sang Bắc Kinh dự kỷ niệm 40 năm chuyến thăm TQ lần đầu, trong môt hội thảo tai Canada, ông Kissinger cũng đã không thể không buông một khuyến cáo thẳng thắn: "TQ cần học tự kềm chế đôi chút trong cách thức yêu sách các lợi ích của mình trên thế giới" (3) - Nhân dân nhật báo Anh ngữ 24/6/2011 trích đăng.

THIÊN TRIỀU

(1) Seminar in Beijing marks 40th anniversary of Kissinger's first China visit, English.news.cn 2011-06-27
(2) Kissinger: US-China Not Competing for World Domination, By KENNETH RAPOZA Jun. 28 2011
(3) Henry Kissinger: China won't be next 'superpower' , By People's Daily June 24, 2011